Anlaşılır Hata Mesajları

İlke

Hata mesajları açık ve anlaşılır olacak şekilde tasarlanmalıdır.

Açıklama

Hiçbir kullanıcı hata yapmak istemez. Kullanıcıların site kullanımında belirli amaçları mevcut olup bu amaçları için zihinlerinde oluşturdukları modele göre hareket ederler. Genellikle zihinlerindeki model, mevcut sistem modeli ile uyuşmadığında ya da  fiziksel ya da bilgi kaynaklı veri girişi hatası yapıldığında beklenmedik bir sonuçla karşılaşırlar ve kendilerine bu durum hata mesajları ile bildirilir. Hata mesajının tasarımında, kullanıcının hatayı niçin yaptığının doğru analizi büyük önem taşır. Hata mesajlarının içerikleri, kullanıcıların hatalarını düzeltebilmeleri ve tekrar aynı hatayı yapmamaları için oldukça önemlidir. Doğru planlanmamış hata mesajları, kullanıcının bilgisayar sistemine ve internet sitesine olan güvenini ciddi oranda düşürür. Birçok kullanıcı hatanın kendisinden değil, sistemden kaynaklandığını düşüneceğinden hata mesajları bu durumun telafisinde büyük öneme sahiptir. Kullanıcılar genellikle bilgisayar karşısında hata yaptıklarında küçük düşmek istemedikleri için bu şekilde davranmaları literatürde doğal karşılanmaktadır.

Yönergeler

  • Hata mesajlarının içerikleri, kullanıcılara hatanın nedenini ve nasıl düzeltilebileceğini açık ve anlaşılır bir dille sunmalıdır.
  • Hata mesajları verilirken, kullanıcının anlamayacağı ya da karışıklık yaşayabileceği hata kodlarının ve teknik ifadelerinin kullanımından kaçınılmalıdır.
  • Hata mesajlarının internet sitesi içeriği ile aynı dilde verilmesine dikkat edilmelidir.
  • Hata mesajının içinde kullanıcının girmiş olduğu veri mümkünse gösterilmelidir. Bu şekilde kullanıcının hatasını görerek fark etmesi sağlanacaktır.
  • Hatanın oluşmasında kullanıcının yapmak istediği görev açıklanmalıdır. Birçok hata kullanıcının yapmak istediği değil, bir başka görevi seçmesi sonucunda oluşur. Bu nedenle hata mesajları hedef görevi tanımlamalıdır (Örn: 2011 yılı içerisindeki envanter kayıtlarında aramış olduğunuz “kamis” kaydına ulaşılamamaktadır).
  • Hata mesajlarının verilmesi için gecikmeden harekete geçilmelidir. Bir opsiyonu seçtikten sonra bir ya da birkaç aşamanın ardından bu opsiyonun geçerli olmadığını belirtmek yanlıştır. Hatalar doğru zamanda tespit edilip olabildiğince erken ve hata bilgisi içerecek biçimde kullanıcıya sunulmalı, düzeltme için mümkünse olanak sağlanmalıdır.
  • Gerçek anlamda gerekmedikçe “Üzgünüz. Daha sonra tekrar deneyiniz” türünde mesajlar kullanılmamalıdır.
  • Veri sorgulama sistemlerinde bazı durumlarda kaydın bulunamaması arayüzde hata olarak yorumlanmamalı, kullanıcıya olumsuzluk içeren bir mesaj dili ve ikon gösterilmemelidir
  • Hata mesajları ile uyarı mesajları birbirine karıştırılmamalı, gerek söz dizimsel ve anlamsal, gerekse görsel olarak birbirinden ayrı ve tutarlı tasarlanmalıdır.

Referans

  • ISO 9241-151 / 10.3.2 – Providing clear error messages

Faydalı Kaynaklar