Kullanıcı Hataları

İlke

İnternet siteleri, kullanıcıların hata yapmasını engelleyecek şekilde tasarlanmalıdır.

Açıklama

Kullanıcıların hata yapması beklenen, doğal ve kabul edilmesi gereken bir durumdur. Geliştirilecek olan tüm teknolojik sistemlerin amacı, tasarım teknikleri ve teknolojik destek ile kullanıcıların hata yapmasını engellemeye yönelik önlemler almaktır. Hatalar genellikle kullanıcının zihninde oluşmuş model ile yazılımcının zihninde oluşmuş modelin tam olarak örtüşmemesi nedeniyle oluşur. Hata yapan kullanıcı genellikle mutsuz olur ve başarısız hisseder, bazı durumlarda sistemin düzgün çalışmaması gibi bahanelerle hata sebebini açıklamaya çalışır.

İnternet sitelerinin hedef kitlesi göz önünde bulundurularak, kullanıcıların işlem yaparken karşılaşabileceği hataların en az seviyede tutulması gerekmektedir. Hataların oluşmadan önce hataya sebebiyet verebilecek bileşen ve yapıların ortadan kaldırılması gereklidir. Hata oluştuğunda ise kullanıcının kendisini kötü hissetmesine yol açmayacak yapıcı bir dil ve açıklama ile hatadan döndürülmesi ve yeniden sürecin yoluna sokulması doğru olmaktadır.

Yönergeler

  • Sayfalarda “yönelim bilgisi” ve “başlık” mutlaka bulunmalıdır. Bu, kullanıcıların hangi bağlamda olduklarını kendilerine sürekli hatırlatır ve hatalı komut / girdi vermeye engel olur.
  • Form tabanlı veri toplama süreçlerinde kısa ve anlaşılır yönergeler bulunmalıdır.
  • Alan kontrolleri mutlaka yapılmalı, kullanıcı gönder düğmesine tıklamadan önce olası hatalar yakalanmalıdır.
  • Örnek verilerek kullanıcının zorluk çekebileceği yerlerde yardımcı olunmalıdır.
  • Telefon numarası, vatandaşlık numarası gibi alanlarda hatalı girişi engellemek ve giriş hızını artırmak için 3-3-4 ya da 3-3-3-2 gibi bölütleme alanları kullanılmalı ve bu tutarlı uygulanmalıdır.
  • Aktif olmayan bağlantı ve fonksiyonlara erişim kaldırılmalı ya da tıklanamaz biçime dönüştürülmelidir.
  • Kullanıcıların yanlış anlayabileceği tasarım ve içeriklerden kaçınılmalıdır.
  • Kullanıcının girmiş olduğu veriler hata mesajından sonra sıfırlanmamalıdır.
  • Hatalı veri, hata mesajında ayrı renkte / fontta işaretlenmelidir.
  • Hata mesajında önemli bir bilgi veriliyor ve bu bilgi tamam/kabul tıklamasından sonra kullanılması gerekiyor ise ekranda tutulmalı, kullanıcı hatırlamak ya da not almak zorunda bırakılmamalıdır.
  • Hata, uyarı ve bilgi mesajları ile kullanıcılar açık ve anlaşılır bir şekilde bilgilendirilmelidir. Hata mesajları kullanıcının yapmayı düşündüğü görevi tanımlamalı ve yeterli bilgi içermelidir. (Örn: odt dosyası silme işlemi başarısız oldu: Dosya bir başka program tarafından kullanılıyor vb.)
  • Kullanıcının kültürel olarak hoş karşılamadığı hata mesaj yapıları ve mesaj tonu kullanılmamalıdır. (Örn: “Yasadışı işlem algılandı”, “Erişim izni iptal edilmiş!”, “Yetkiniz yok!!!” vb.).
  • Hata mesajları ile uyarı mesajları birbiri ile karıştırılmamalı, ayrı görsel ve metinsel bileşenler kullanılmalıdır.
  • Hata mesajı dilinde yargılayıcı, sorgulayıcı ve küçültücü ifadelere yer verilmemelidir.
  • Hata mesajı içeriği doğru işleme yönlendirici bilgi içermelidir.
  • Hata mesajları, kullanıcının gözden kaçırmayacağı şekilde sunulmalı, kullanıcı bağlamına bağlı olarak gerektiğinde sesli uyarılarla desteklenmelidir. Ancak sesli uyarıların olabildiğince kullanılmaması tercih edilmelidir.

Referanslar

  • ISO 9241-151 /10.3.1 – Minimizing user errors
  • ISO 9241-151 /10.3.2 – Providing clear error messages

Faydalı Bağlantılar